XU MIAMI

Sunday, 22 December 2013

Lanh My A - a kind of black silk - unique traditional silk of woman southern Viet Nam


Lanh My A


Memories about Lanh My A in my mind have just saved vaguely faded, because when I have grown up, it was apparently "far" with both space and time. In my era, Lãnh Mỹ A is only a story, pieces of memories while time continues to erode every passing day. But my love for this kind of black silk grew over the years to follow along with the story. 

About fifty years ago, places have to dressy such as wedding, festival, traditional holidays, women who dress Lãnh Mỹ A, people know immediately that they have money. However, this kind of black silk in fact were not material fabric of aristocratic or royal. People still think this black silk only reserved for woman of rural wear it. Around that time, our country is a country of poverty, war and deprivation, lack of food, women in the family can own clothing made from Lãnh Mỹ A was too much nice. 


Tan Chau silk is famous with "Lanh My A" brand, is one of a kind items "unique " that any woman southern Vietnam in the twentieth century are also dreamed of wearing the pants by this kind of fabric. Lanh My A is a kind of silk, has being weaved with a very unique formula . It does not have much color as the fabrics now , it only has a glossy black and never faded . The special features for this product is the ability to not stretch and not hygroscopic . " Lanh My A " wear in summer is cool, in winter is warm . Signs to know the Tan Chau silk dyers is their hands, which were blackened by dyes . But dyes in here is not something like dye chemicals at present, it is a type of resin from fruit, this tree have Vietnamese called "mặc nưa" or "mạc nưa", Latin name is Diospyros mollis. griff and familly name called Ebenaceae. 


Diospyros Mollis after the harvest should eliminate some extremely ripe cause they are no more resin. People will pound Diospyros Mollis by grinding stone or grinding mortar, and then mixed with the water to create a thick liquid aqueous with a yellow sheen. This aqueous was removed residues and used to dyeing Lanh My A. 


Lanh My A after dyeing is dried on the large plats, where are spread by coconut leaf or grass. The silk is embedded in aqueous Diospyros Mollis then carefully squeeze and basking in the sun. Everyday continous dyed and dried many times. The deeply glossy black of Diospyros Mollis resin was permeated gradually in every fiber of silk. This work is repeated everyday if the weather is normally, for 40-45 days, dyeing finished . Meanwhile, about 5 to 7 days the dyers need to bring the roll (unit for a silk roll ) to beat ( mandatory step when processing Lanh My A , because the fiber of silk suffered mechanical effects to create new surface gloss durable for Lanh My A ) . Average to complete dye a roll Lanh My A have to pass about over 90 times squeezed and basking. Previously workers used wooden hammers to beat , the later to now, they used beat machine. That is not all, silk also undergo phase to gel and wash again in order to created a yard beautiful Lanh My A, a kind of silk thick, durable with deeply glossy black. 


Now Tan Chau silk was no longer what they were, the scene silk drying in the fields, busy scene when the rain came, singing echo on the river of the wash silk ladies only still in memories. But what history recorded, it's forever. 


Lãnh Mỹ A



Hình ảnh Lãnh Mỹ A lưu lại trong tôi chỉ là dòng kí ức loáng thoáng mờ nhạt, bởi khi tôi sinh ra và lớn lên nó dường đã “xa”, cả về khoảng cách không gian và thời gian. Trong thời đại của tôi, Lãnh Mỹ A chỉ còn là những câu chuyện, những mảnh ký ức mà thời gian vẫn tiếp tục bào mòn mỗi ngày trôi qua. Tuy nhiên cảm tình của tôi đối với loại lụa đen này thì lại lớn dần qua năm tháng theo cùng những câu chuyện đó. 

Khoảng trên năm mươi năm trước, những nơi chốn ăn mặc sang trọng như ở đám cưới, đi xem hát, trong những ngày tết, phụ nữ nào mặc lãnh Mỹ A, người ta biết ngay đó là những người có tiền của. Tuy nhiên, loại lụa đen này thật ra không phải chất liệu mang dòng dõi quý tộc hay cung đình. Người ta vẫn nghĩ thứ lụa đen ấy chỉ để phụ nữ nông thôn mặc thôi. Thời ấy, đất nước chúng tôi là một đất nước nghèo, chiến tranh và thiếu thốn, cái ăn còn thiếu trước hụt sau huống chi là cái mặc; người phụ nữ trong gia đình có được chiếc quần may bằng Lãnh Mỹ A là quý hóa lắm rồi. 


Lụa Tân Châu nổi tiếng với Lãnh Mỹ A, một trong những loại mặt hàng " độc nhất vô nhị" mà bất kỳ người phụ nữ miền Nam Việt Nam trong thế kỷ XX cũng mong muốn . Lãnh Mỹ A là một loại lụa dệt bằng tơ tằm, được gia công bằng những công thức độc đáo. Nó không có nhiều màu sắc như những loại vải hiện nay, nó chỉ có một màu đen huyền bóng loáng và không bao giờ phai màu. Điều đặc biệt và cũng là nét đặc trưng cho sản phẩm này chính là khả năng không co giãn và không hút ẩm của nó. Lãnh Mỹ A mặc vào mùa hè thì thoáng mát, mặt vào mùa đông thì ấm áp lạ thường . Dấu hiệu dễ nhận thấy được của những người thợ nhuộm lụa Tân Châu là đôi bàn tay bị nhuốm đen do tiếp xúc với phẩm nhuộm. Nhưng điều đặc biệt ở đây là phẩm nhuộm không phải là những hoá chất được pha chế như hiện nay, nó là nhựa của một loại quả có tên Tiếng Việt là “mặc nưa” hay “mạc nưa”, tên Latin là Diospyros Mollis.Griff và family name là Ebenaceae. 


Diospyros Mollis sau khi thu hái về được loại bỏ những quả chín vì không còn nhựa nữa. Người ta sẽ đập Diospyros Mollis bằng cối đá hoặc máy nghiền, sau đó hòa trộn với nước để tạo ra một dung dịch sánh đặc với màu ánh vàng . Dung dịch này sẽ được gạn bỏ chất bã và được dùng để nhuộm lụa Tân Châu. 


Lãnh Mỹ A sau khi nhuộm xong được phơi trên những bãi phơi lãnh rất rộng được trải bằng như tàu lá dừa hoặc trồng cỏ. Những tấm lụa được nhúng vào trong dung dịch nước mặc nưa sau đó vắt kỹ đem ra nắng phơi, một ngày có thể nhuộm nhiều lần như thế rồi phơi. Cái đen huyền của nhựa mặc nưa thấm dần vào từng sợi tơ. Công việc này lặp đi lặp lại nhiều ngày nếu như thời tiết bình thường, khoảng 40-45 ngày thì hoàn tất công đoạn nhuộm. Trong khi đó, cách khoảng 5 đến 7 ngày, người thợ nhuộm phải đem những cây hàng (đơn vị tính cho một cây lụa) đi nện (công đoạn bắt buộc khi gia công Lãnh Mỹ A, bởi lẽ sợi vải phải chịu tác dụng lực cơ học lên bề mặt mới tạo độ bóng bền cho lãnh). Trung bình để nhuộm xong một cây hàng Lãnh Mỹ A phải mất hơn 90 lần vắt nhuộm và phơi nắng. Lãnh sau khi phơi khô được quấn lại thành cuộn tròn và đem đi nện. Lúc trước những người thợ nện dùng những cây búa gỗ để nện, nhưng sau này họ sử dụng những máy nện hàng.Thế cũng chưa hết, lụa còn trải qua các giai đoạn hồ và xả nữa mới tạo được một tấm Lãnh Mỹ A tuyệt đẹp mang một sắc đen huyền bóng loáng. 


Giờ đây lụa Tân Châu đã không còn như trước nữa, những cảnh phơi lụa trên những cánh đồng, cảnh tất bật khi mưa đến, những câu hát vang cả khúc sông của những cô thiếu nữ xả lụạ chỉ còn trong ký ức. Nhưng những gì lịch sử đã ghi lại là mãi mãi. 




No comments:

Post a Comment